Student UŁ zbada jak działał stalinowski uniwersytet

Nowo powstałe lub odradzające się po II wojnie światowej uczelnie polskie – w wizji Józefa Stalina – miały być ośrodkami, gdzie ideologia marksistowska, mocno wspierana przez środowisko akademickie, będzie się szybko rozwijać. Jak ten eksperyment się udał? Sprawdzi to student Uniwersytetu Łódzkiego Piotr Budzyński, który otrzymał na swoje badania Diamentowy Grant Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

 

Piotr Budzyński zbada jak funkcjonował uniwersytet stalinowski w trzech etapach: po pierwsze zrekonstruuje wizję ówczesnego lidera ZSRR, następnie odtworzy proces wcielania założeń ideologicznych w życie, w końcu zbada jak uczelnie w takim modelu funkcjonowały na co dzień. Jego badania obejmują okres 1945-1958, a zatem od początku tworzenia uczelni nowego typu, do pierwszych lat po śmierci Józefa Stalina.

 

Jednym z najciekawszych obiektów moich badań będzie właśnie Uniwersytet Łódzki, bo to jemu komuniści przeznaczyli szczególną rolę w swoich planach – wyjaśnia młody badacz.

 

Do tej pory badania tego typu skupiały się na tym jak w nowej rzeczywistości funkcjonowały władze uniwersyteckie i uczelnia jako instytucja. Piotr Budzyński sprawdzi jak wyglądało życie wykładowców i studentów – jak radzili sobie z wszechobecną propagandą, represjami? W jakim stopniu stalinizacja uniwersytetów była iluzją?

 

Choć polskie uniwersytety powojenne były tworzone na wzór tych radzieckich, najnowsze ustalenia naukowe pokazują, że w Polsce pod rządami Bolesława Bieruta, nie udało się stworzyć instytucji szkolnictwa wyższego, które kierowały się identyczną ideologią – mówi Piotr Budzyński.

 

Badania będą utrzymane w szerokim kontekście międzynarodowym, nawiązującym zarówno do prac naukowców amerykańskich, jak też do badań rosyjskich nad procesami stalinizacji w ZSRR, planowane jest także szerokie zaprezentowanie wyników środowisku zagranicznych naukowców.

 

Brałem udział w pierwszej edycji programu UŁ Studenckie Granty Badawcze. Dało mi to dużo doświadczenia, w dużej mierze dzięki temu udało mi się zdobyć Diamentowy Grant – przyznaje student historii.

 

W toku projektu autor zapozna się z szerokim spektrum marksistowskiej literatury teoretycznej jak również z obszernym materiałem archiwalnym obejmującym dokumenty administracji centralnej, Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej oraz (co stanowi absolutną nowość) zbiorami wszystkich działający w owym czasie uniwersytetów.

 

Piotr Budzyński na swoje badania otrzymał prawie 180 000 PLN. W VII edycji Diamentowego Grantu znalazł się w elitarnym gronie 80 osób, które zrealizują swoje projekty naukowe otrzymując bezpośrednie wsparcie MNiSW. W ramach programu laureaci otrzymują do 220 tys. zł na realizację swoich pierwszych samodzielnych projektów badawczych, trwających od 12 do 48 miesięcy. W trakcie realizacji projektu mogą pobierać wynagrodzenie w wysokości do 2500 zł miesięcznie. Do tej pory we wszystkich edycjach Diamentowych Grantów dofinansowania otrzymało 600 osób.

 

Źródło: Piotr Budzyński, Centrum Nauki UŁ

Redakcja: Centrum Promocji